Veel mensen, waarschijnlijk zelfs een behoorlijke meerderheid, zijn ervan overtuigd dat er meer is, of moet zijn, dan ons bestaan op aarde tussen de momenten van conceptie en overlijden. Veel mensen geloven dat er een god is, althans een hogere macht. Veel mensen geloven dat er een leven is na de dood. Veel mensen geloven dat er contact mogelijk is met overledenen. Discussie daarover heeft geen zin, want evenmin als zij kunnen bewijzen gelijk te hebben, kan ik bewijzen dat ze ongelijk hebben.

Er is een aantal mensen die zeggen de toekomst te kunnen voorspellen of feiten uit het verleden van andere mensen te kunnen 'zien', feiten die zij, menselijkerwijze gesproken, niet zouden kunnen weten. Weer andere hebben de gave met overledenen in contact te treden en kunnen daardoor boodschappen van die overledenen (meestal dierbare overledenen) aan ons doorgeven. Een van deze mensen is Char Margolis. Char stelt die gaven ten toon in persoonlijke of telefonische consulten. Zij stelt die gaven eveneens ten toon in optredens voor de TV, meestal in Amerika, maar in het voorjaar van 2006 ook een aantal malen bij RTL4. Veel kijkers waren diep onder de indruk van Chars gaven.

Ik ben een scepticus. Ik geloof absoluut niet dat Char buitengewone gaven heeft. Sterker nog: ik weet dat Char de kluit belazert, zoals veel van Chars collega-mediums de kluit belazeren en daarmee ook nog buitengewoon rijk worden. Heb ik ooit een optreden van Char gezien? Ja, twee keer en ik was niet onder de indruk. Het aardige van het internet is, dat op diverse plekken transcripties (de uitgeschreven letterlijke teksten die tijdens TV-uitzendingen uitgesproken zijn) te vinden zijn, o.a. van 'Larry King Live' op CNN. Deze transcripties lenen zich uitstekend voor nadere beschouwing en analyse, bezigheden waar TV-kijkers niet aan toekomen en, wanneer zij overtuigd zijn van de gaven van Char, ook geen behoefte aan hebben.

Op haar eigen website zegt Char het volgende:

Engels As a child I was able to see spirits, read thoughts, and foresee events. At first my abilities frightened me because I did not understand them, but eventually I came to accept them as a gift from the universe. I learned (and continue to learn) from others, as well as through my own efforts, how to develop my intuition to its fullest extent. And ultimately, I learned how to teach others to develop their own intuition as well. My mission is to help take away fear - the fear of death, by proving that we don't die and will see our loved ones again, and the fear of living, by showing how we can tap in to our wisest selves and make our lives much happier and easier. My desire is to help each of us connect to the love that is eternal, that is the reason for our existence. Awakening to our own intuitive powers is more important than ever, because I believe that humanity is going through a metamorphosis- from a material world to a spiritual one. We're moving into a new age of spiritual awareness, a whole new phase for the human race, a time when we must learn to balance the spiritual and material. I call it the Age of Awareness, because I believe it's a time when we all will have to become aware of the enormous power we posses.

Nederlands Als kind was ik in staat geesten te zien, gedachten te lezen en gebeurtenissen te voorzien. Aanvankelijk maakten mijn talenten me bang, omdat ik ze niet begreep, maar uiteindelijk leerde ik ze te accepteren als een gift van het universum. Ik leerde (en blijf leren) van anderen, zowel als door mijn eigen inspanningen, hoe mijn intuïtie in haar volste omvang te ontwikkelen. En tenslotte leerde ik ook anderen te onderwijzen hun eigen intuïtie te ontwikkelen. Mijn missie is te helpen vrees weg te nemen - de vrees voor de dood, door te bewijzen dat we niet sterven en degenen van wie we hielden zullen weerzien, en de vrees om te leven, door te laten zien hoe we ons verstandigste ik kunnen aanboren en onze levens veel gelukkiger en makkelijker kunnen maken. Mijn wens is ieder van ons te helpen verbinding te maken met de liefde die eeuwig is, die de reden voor ons bestaan is. Onze eigen intuïtieve kracht ontdekken is belangrijker dan ooit, omdat ik geloof dat de mensheid door een gedaanteverandering gaat - van materieel naar spiritueel. We stappen binnen in een nieuw tijdperk van spiritueel bewustzijn, een geheel nieuwe fase voor het menselijk ras, een tijd waarin we moeten leren het spirituele en materiële in evenwicht te brengen. Ik noem het het Tijdperk van Bewustzijn, omdat ik geloof dat het een tijd is waarin we allemaal bewust moeten worden van de enorme krachten die we bezitten.

Ik begin met een vooroordeel: ik heb er altijd al wat moeite mee, als mensen die een spirituele boodschap verkondigen en/of mensen steun en troost (zeggen te) willen verlenen door hen in contact te brengen met dierbare overledenen, daarmee stinkend rijk (proberen te) worden. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan fundamentalistische Amerikaanse TV-dominees als Pat Robertson en Jerry Falwell. Een telefonisch consult bij Char van 45 minuten kost 500 dollar. Een zelfde inkomen, omgerekend naar Nederland, bij een 38-urige werkweek, zou een jaarsalaris van 1.812.527,00 euro opleveren. (Een citaat van haar website: "Unfortunately, due to her schedule, Char is unable to give personal readings at this time. If you are interested in potentially having a future reading, please add your name and contact information to the WAITING LIST.") Via haar website kun je haar boeken bestellen, een CD voor 20 dollar of audio cassette voor 15 dollar ("Empower Your Wisest Self - By the end of this captivating session you will have the tools you need to develop your psychic intuitive sense"). Daar kan ik me nog iets bij voorstellen: mensen willen nog eens nalezen wat ze van Char kunnen leren of die lessen op CD of op cassette beluisteren. De prijzen voor boeken, CD en cassette zijn redelijk normale marktprijzen. Maar ik begin te twijfelen bij:
- Jewelry-Lockets: variërend van 17,95 tot 54,95 dollar;
- Jewelry-Millefiori butterflies: variërend van 35,95 tot 59,95 dollar;
- Jewelry-Millefiori Heart Pendant: 49,95 dollar;
- Mood Jewelry: 11,95 en 15,95 dollar.

Opmerkelijk is nog dat Char niet wil dat je van een telefonisch consult een bandopname maakt. Dat leidt haar af, zegt ze. Bij het tentoonspreiden van haar opmerkelijke gaven, tijdens TV-optredens, wordt zij echter in het geheel niet afgeleid door TV-camera's, microfoons, lampen en alle mensen die daarbij horen.

De techniek die Char gebruikt wordt 'cold reading' genoemd. Een omschrijving van 'cold reading' haal ik uit 'The Skeptics Dictionary'.

Cold reading refers to a set of techniques used by professional manipulators to get a subject to behave in a certain way or to think that the cold reader has some sort of special ability that allows him to 'mysteriously' know things about the subject. Cold reading goes beyond the usual tools of manipulation: suggestion and flattery. In cold reading, salespersons, hypnotists, advertising pros, faith healers, con men, and some therapists bank on their subject's inclination to find more meaning in a situation than there actually is. The desire to make sense out of experience can lead us to many wonderful discoveries, but it can also lead us to many follies. The manipulator knows that his mark will be inclined to try to make sense out of whatever he is told, no matter how farfetched or improbable. He knows, too, that people are generally selfcentered, that we tend to have unrealistic views of ourselves, and that we will generally accept claims about ourselves that reflect not how we are or even how we really think we are but how we wish we were or think we should be. He also knows that for every several claims he makes about you that you reject as being inaccurate, he will make one that meets with your approval; and he knows that you are likely to remember the hits he makes and forget the misses.

Cold reading' slaat op een aantal technieken die gebruikt worden door professionele manipulators om een persoon zich op een bepaalde manier te laten gedragen of te laten denken dat de 'cold reader' een speciale gave heeft die hem in staat stelt op 'onverklaarbare' wijze dingen te weten over die persoon. 'Cold reading' gaat verder dan de gebruikelijke werktuigen voor manipulatie: vleierij en suggestie. In 'cold reading' vertrouwen verkopers, hypnotiseurs, advertentiedeskundigen, geloofsgenezers, oplichters en sommige therapeuten, op de neiging van personen meer betekenis in een situatie te zien dan er in werkelijkheid is. De wens om een ervaring te begrijpen kan tot prachtige ontdekkingen, maar ook tot veel dwaasheden leiden. De manipulator weet dat de persoon geneigd is te proberen een verklaring te vinden voor wat hem dan ook verteld wordt, hoe vergezocht of onwaarschijnlijk ook. Hij weet ook dat mensen in het algemeen in zich zelf opgaan, dat we de neiging hebben een onrealistisch beeld van onszelf te hebben en dat we in het algemeen beweringen over onszelf accepteren die geen weerspiegeling zijn van hoe we zijn of zelfs hoe we werkelijk denken dat we zijn, maar hoe we wensen dat we zijn of denken dat we zouden moeten zijn. Hij weet dat tegenover diverse beweringen over jou die jij verwerpt als onjuist, er één staat waarmee jij het eens bent; en hij weet ook dat jij waarschijnlijk zijn 'hits' herinnert en de missers vergeet. (Nadruk toegevoegd.)

Char begint haar sessies met de vraag of de betrokkene (die ik hierna X noem) iemand kent met een naam die begint met één (of twee) door Char genoemde letter(s). Een typisch voorbeeld daarvan haal ik uit zo'n transcriptie.

Char: Can I ask you something? Just.... just say yes or no to me, okay? Do you... think of people close to you, both living and deceased, 'cause I don't know why I'm getting this, but I was picking up an "a" or "m." Do you have anybody that's an "a" or an "m"?

Char: Mag ik je iets vragen? Uh ... zeg alleen ja of nee, OK? Uh ... denk je aan mensen dicht bij je, levend of dood, want ik weet niet waarom ik dit doorkrijg, maar ik kreeg een "a" of "m" door. Ken je iemand met een "a" of "m"?

Als ik het goed begrijp heeft Char de letters doorgekregen van (de geest van) een persoon, overleden of levend, die zij in de nabijheid van X "ziet". Aannemende dat Char inderdaad elke keer iemand "ziet", of daar op andere wijze contact mee heeft, waarom geeft geen van die personen gewoon zijn/haar volledige naam door, maar alleen een initiaal? Zou nooit eens een van de geesten gewoon zeggen: "Ik ben Y, de overleden moeder van X"?

Als X niemand kent met de genoemde letters, noemt Char twee andere letters. Grote kans dat iemand met een beetje kring van familie, buren, vrienden, kennissen en collega's dan al gauw de naam van een bekende kan noemen. (Met iemand in mijn directie familie zou ze nog een 'hit' hebben, tamelijk bijzonder, met de letter Q: een schoondochter van mijn jongere zus heet Quirine.) Maar als ik dezelfde procedure volg bij iemand die naast me in de tram zit, heb ik net zo snel raak. Daarvoor hoef je geen medium met bijzondere gaven te zijn.

Als de eerste letter bekend is, bijv. een medeklinker, dan hoeft Char maar één van zes klinkers (a, e, i, o, u, y) te noemen met de vraag of die er ook bij hoort. 16,6% kans dat zij het goed heeft. Als zij twee klinkers noemt is het al 33,2%. Uiteindelijk is het altijd X, dus niet Char, die een naam noemt. Achteraf echter zullen X en toeschouwers zich 'herinneren' dat Char 'wist' aan wie X dacht, resp. wiens geest bij X in de buurt was.

In een bepaald gesprek - uitgezonden op TV, beginnend met het citaat hierboven - is inmiddels duidelijk geworden dat het bij X (een mannelijke TV-presentator) gaat om een overleden vrouw, die Anne of Anna heet. (Dus niet "a" en "m", maar "a" en "n".) Let wel: die naam heeft X genoemd, na het gedoe met letters, niet Char. Dan gaat het gesprek verder.

Char: My feel.... is this your grandma? X: No... Char: (interrupts) Or your mom? X: No, no. (pause) No, no, no. Char: I don't know who it is. All I know is, this Anne or Anna is with you, and she wants you to know, that she knows, that you love her.... X: Now where did you get that? I mean, where did you.... can you....is it...

Char: Ik voel ... is het je grootmoeder? X: Nee ... Char: (interrumpeert): Of je moeder? X: Nee, nee. (pauze) Nee, nee, nee. Char: Ik weet niet wie het is. Alles wat ik weet is, deze Anne of Anna is bij je en ze wil dat je weet dat zij weet dat jij van haar houdt ... X: Hoe weet je dat nu? Ik bedoel, waar kreeg je ... kun je ... is het ...

Als we wat verre relaties buiten beschouwing laten, welke mogelijkheden zijn er dan? Vrouw, grootmoeder, moeder, zuster, dochter, kleindochter, Het gaat hier immers om iemand waarvan X gehouden heeft, of op wie hij tenminste zeer gesteld was. Char noemt twee van die mogelijkheden en zit beide keren fout.

X roept verbaasd: "Now where did you get that?"("Hoe weet je dat nu?") Waarom is X hier zo verbaasd? Ik ben geen trouw 'volger' van de shows van Char, maar het lijkt me sterk dat ze ooit opmerkingen maakt of dingen 'ziet' in de zin van: "Je (overleden) vader wil je graag laten weten dat hij je altijd een mislukkeling heeft gevonden." Of: "Je (overleden) vrouw zit er zich nog steeds rot over te lachen dat je nooit hebt gemerkt dat ze de ene verhouding na de andere had." In dit specifieke geval weet Char nog steeds niet welke relatie X had met Anne of Anna. Wat zij 'weet' (maar dat moeten we op haar gezag aannemen) is dat deze vrouw 'bij hem' is en dat deze vrouw hem wil laten weten dat zij weet dat X van haar houdt. X neemt dit kennelijk op haar gezag aan, sterker nog: dat wil hij graag horen en het publiek, in de zaal of naar de TV kijkend en voor het overgrote deel sympathiek staand t.o.v. mediums, zal dus ook al gauw hetzelfde denken als X.

Char: You know, I.... see, I believe that we communicate through thought. With spirits, and with the universe, and with each other. How many times have you gone to pick up a phone to dial someone and you pick it up and, oh, I was just going to call you! It's.... thought has, has power. Thoughts have wings. Thoughts create reality, so my feeling is, that she came to me in a thought to let you know that it's really her. I don't know who she is. All I know is I heard the name Anne, "a," I got the "a" or an "m," it was "a-n," and it was close.

Char: Weet je, ik ... zie, ik geloof dat we communiceren door gedachten. Met geesten en met het universum en met elkaar. Hoe vaak wilde je niet de telefoon oppakken om iemand te bellen en, oh, ik wilde net jou bellen! Het is ... gedachten hebben, hebben kracht. Gedachten hebben vleugels. Gedachten creëren werkelijkheid, dus mijn gevoel is, dat zij naar me toe kwam in een gedachte om jou te laten weten dat zij het werkelijk is. Ik weet niet wie zij is. Alles wat ik weet is dat ik de naam Anne hoorde, "a", ik kreeg de "a" of een "m", het was "a-n", en het was dichtbij.

Char weet kennelijk even niet wat ze ziet en zegt dan nog maar eens dat ze gelooft in communiceren door gedachten met geesten etc. Dan volgt een mooie truc: "Hoe vaak wilde je niet de telefoon oppakken om iemand te bellen en..." etc. Dit gebeurt maar zelden, maar iedereen heeft er ooit wel eens iets over gehoord. Maar hoe vaak is dat jou of wie dan ook nou echt gebeurd? Zelden of nooit. Char suggereert hier echter dat dit veel mensen vaak gebeurt en dat is 'een' verklaring voor "Thoughts have wings." ("Gedachten hebben vleugels.") "Alles wat ik weet is dat ik de naam Anne hoorde". Dit is wat X en toeschouwers onthouden. Zij zullen zich later 'herinneren' dat Char 'wist' dat X dacht aan de door hem verloren en nu 'bij hem zijnde' geliefde Anne, maar: Char kletst hier uit haar nek. Ze hoorde helemaal de naam Anne niet. Die naam kwam pas later, via X, in het gesprek naar voren. Char corrigeert zichzelf dan, door de letters te noemen en zegt dat ze er dichtbij zat. Maar ook hier weer: de toeschouwers, die sowieso in de stemming zijn om alles aan Char te bewonderen, onthouden "I heard the name". ("Ik hoorde de naam.")

Char: And the only thing is, I'm seeing.... I don't know.... I'm seeing something about water. (pauses) I don't know what this means. I.... I don't know.... do you.... is, is there anyone that, that drowned around you?

Char: En het enige is, ik zie ... ik weet het niet ... ik zie iets dat met water te maken heeft (pauzeert). Ik weet niet wat dit betekent. Ik ... ik weet het niet ... heb jij ... is, is er iemand in jou omgeving die verdronken is?

Heel veel mediums 'zien' heel vaak 'iets met water' of 'iets met elektriciteit'. 'Iets met water' kan natuurlijk nooit fout zijn. Al zit je midden in de Sahara, je hebt in ieder geval water bij je, anders ben je binnen de kortste tijd dood. In onze moderne maatschappij zijn ook maar weinig situaties aan te geven die niet 'iets' met elektriciteit te maken hebben. Char pauzeert om X gelegenheid te geven hier 'invulling' te geven. Die komt niet, dus Char suggereert verdrinking, maar helaas:

X: No. Char: Or are you thinking of going to some.... X: This particular person, uh, died .... Char: Did she .... X: .... in a car crash.

X: Nee. Char: Of denk je er over te gaan naar een of andere ... X: Deze persoon, uh, stierf ... Char: Is ze ... X: ... bij een auto-ongeluk.

Je zou denken dat Char nu verder gaat over de persoon die bij een auto-ongeluk om het leven is gekomen. X wil immers graag horen wat Anna of Anne hem te zeggen heeft. Maar Char wil/kan het thema 'water' nog niet loslaten.

Char: No, not her. This is somebody else. Are you thinking of, of get.... of doing something, either living by water.... (pause) ....or doing something on a boat? X: No. Char: Okay. I don't know, then. I don't know. I don't know what that was.... but there's something about.... you're going to have to be careful. You're going to be invited to somewhere with water. Just make sure that.... that everything's safe. X: Uh-huh

Char: Nee, zij niet. Dit is iemand anders. Denk je aan ... iets doen, óf bij water wonen ... (pauze) ... óf iets op een boot doen? X: Nee. Char: OK. Dan weet ik het niet. Ik weet het niet. Ik weet niet wat het was ... maar er is iets met ... je zult voorzichtig moeten zijn. Je zult uitgenodigd worden ergens waar het met waker te maken heeft. Verzeker je ervan dat ... alles veilig is. X: Uh-huh.

Hoe zit het nou? Char en X waren het erover eens dat de overledene Anne was. X zegt dat Anne bij een auto-ongeluk om het leven is gekomen. Maar volgens Char 'ziet' zij "somebody else" ("iemand anders"). Kende X dan twee Annes en zijn beiden overleden? In de pauze die Char laat, vult X weer niets in. Dan vervalt Char in algemeenheden: X moet voorzichtig zijn. X zal in de, niet nader gespecificeerde, toekomst uitgenodigd worden "somewhere with water" ("ergens waar het met water te maken heeft"). Dat zal ook wel kloppen, tenzij X uitsluitend uitgenodigd wordt naar plekken in de Sahara, de Kalahari of de Gobi. Een advies om ervoor te zorgen dat alles veilig is, is natuurlijk ook nooit weg. Als na een dag, een week, een jaar X inderdaad een keer wordt uitgenodigd naar een plek te komen die 'iets' te maken heeft met water, zal hij zich herinneren dat Char dit al 'voorspeld' heeft.

Char: You're going to be either invited on a boat.... are you thinking of going to the Hamptons? Or ... (Hamptons = Hamptons Resort Community op Long island.) X: Somebody actually suggested that I take a boat trip to Cuba, so maybe, ah.... Char: I don't know what this is, but.... (stops abruptly) ...are you serious? X: Yeah. Char: Did they? X: Yeah.

Char: Of je wordt uitgenodigd op een boot ... Denk je erover naar de Hamptons te gaan? Of ... X: In feite heeft iemand me gesuggereerd een bootreisje naar Cuba te maken, dus misschien ... Char: Ik weet niet wat dit is, maar ... (stopt abrupt) ... meen je dat? X: Ja. Char: Hebben ze dat gesuggereerd? X: Ja.

De overledene is inmiddels uit het beeld verdwenen, wie dat dan ook geweest moge zijn, in ieder geval niet degene die bij een auto-ongeluk om het leven is gekomen. Char 'vergeet' te melden wie het dan wel is en kennelijk heeft deze overledene er geen behoefte aan X verder iets te laten weten. Waarom heeft tot dat moment Char helemaal niets 'gezien' over Cuba of een bootreisje? Ze doet verder ook geen moeite te weten te komen of het een dag, een week of tien jaar geleden is dat iemand X suggereerde een bootreisje te maken. Ze doet of ze zelf stomverbaasd is: "... are you serious?" (... "meen je dat?") Is dat niet wat merkwaardig? Een medium dat pretendeert van alles te 'zien' is verbaasd als ze wat 'ziet'. De truc is natuurlijk dat ze op deze wijze benadrukt dat ze iets 'gezien heeft. En alle toeschouwers denken: "Wat knap, dat ze het wist van die boot!"

Char houdt het verder wat gemakkelijk.

Char: All I know is, you need to be careful around.... make sure everything's safe around a boat, or if you're going around ... X: Alright. Well, all of this.... Char: That's the message she's giving me for you.

Char: Alles wat ik weet is dat je voorzichtig moet zijn in de buurt van ... verzeker je ervan dat alles veilig is in de buurt van een boot, of als je plan bent ... X: Mooi. Wel, alles ... Char: Dat is de boodschap die ze mij voor jou geeft.

Het verbluffende resultaat van deze reading is, dat Char dus de, of een, overleden Anne of Anna 'gezien' die haar de boodschap voor X gaf: "Verzeker je ervan dat alles veilig is in de buurt van een boot.", hoewel het helemaal niet zeker is of X wel op een boot gaat. In het totale gesprek heeft Char zeventien keer een vraag gesteld, terwijl het toch de bedoeling is dat zij boodschappen doorgeeft. En wat is nu helemaal de boodschap die zij doorgeeft? Als ik na een bezoek aan mijn zusje in Haarlem met een taxi, de trein en de tram naar huis ga, vraagt ze of ik even bel als ik veilig thuis ben. De kans is nooit helemaal uitgesloten dat er iets met de taxi, trein of tram gebeurt. Ik kan ook nog over een stoeprand struikelen en iets breken. Heeft mijn zusje dat dan 'voorzien'? Hoe vaak wordt tegen vertrekkende gasten niet gezegd: "Rijd je voorzichtig?" In dit concrete gesprek heeft X de naam Anne genoemd. X heeft gezegd dat zij ten gevolge van een auto-ongeluk is overleden. X heeft het mogelijke bootreisje genoemd. De informatie kwam niet van de/een overledene, of uit de hemel, maar van X zelf. Char heeft niet meer bijgedragen dan de, niet te controleren en overigens betekenisloze, 'boodschap' "Verzeker je ervan dat alles veilig is." Voor dit soort informatie moet je dus wel, als je haar telefonisch consulteert, 500 dollar betalen.

Hier is nog een telefonisch contact van Char met een beller in 'Larry King Live' op CNN.

Char: Hi. Do you have someone who's an "R" or a "B"? X: Yes.

Char: Hoi. Ken je iemand met een "R" of een "B" in de naam? X: Ja

In mijn e-mailadresboek komen 26 voor- en achternamen voor die met een B of R beginnen. Het is dus niet erg vreemd als X ook iemand in haar kring van familie, vrienden, kennissen, buren, collega's kent of kende wiens naam iets met R of B te maken heeft, maar als deze letters niets opleveren komt Char, zoals uit diverse voorbeelden blijkt, met twee nieuwe letters. Dan is het al gauw "Bingo!"

Char: Which letter? X: Both. Char : Is it a male "R"? X: No. Char: Or a female "R"? X: Female.

Char: Welke letter? X: Allebei. Char: Is het een mannelijke "R"? X: Nee. Char: Of een vrouwelijke "R"? X: Vrouwelijk.

X zegt dat het geen mannelijke "R" is. Hoeveel mogelijkheden houd je over als er geen sprake is van een man?

Char: Is it spelled "R-O"? X: No. Char: Or "R-E" like "Renee"? X: Rebecca.

Char: Wordt het gespeld met "R-O"? X: Nee. Char: Of "R-E", zoals "Renee"? X: Rebecca.

Char gaat nu de zes mogelijke klinkers noemen en heeft het al bij de tweede goed. Knap werk! X is dan zo vriendelijk om meteen maar de hele naam te zeggen.

Char: Don't say names. Is that family to you? X: Yes. Char: Is that your daughter, or your granddaughter? Who is that? X: My sister.

Char: Geen namen noemen. Is het familie van je? X: Ja. Char: Is het je dochter, of je kleindochter? Wie is het? X: Mijn zuster.

Alweer: Char noemt twee mogelijkheden (je kan ook zeggen: gist twee keer), allebei fout en X verschaft een feit.

Char: Oh, it's your sister. Okay, I'm not sure - are you supposed to be seeing her soon? X: I see her all the time. Char: She lives near you? X: Yes.

Char: Oh, het is je zuster. OK, ik ben niet helemaal zeker - zie je haar binnenkort? X: Ik zie haar voortdurend. Char: Ze woont bij je in de buurt? X: Ja.

Als X haar zus 'voortdurend' ziet, ligt het niet voor de hand dat ze 1000 km verderop woont. Maar Char laat niet de mogelijkheid voorbij gaan hier even te scoren, al is het maar in de vragende vorm.

Char: Okay, which one of you - are you worried about her or you with your health? X: No. Char: Or is someone else? X: Not that I know of. Char: I'm mixed up about this one. I'm so sorry. Who has the bad leg or limps? A bad leg or foot? Is that you or her? X: No. Char: Okay.

Char: OK, wie van jullie - ben je bezorgd om haar of over jouw gezondheid? X: Nee. Char: Of is iemand anders bezorgd? X: Niet dat ik weet. Char: Ik ben niet helemaal zeker hier. 't Spijt me. Wie heeft er een slecht been of loopt wat mank? Een slecht been of voet? Ben jij dat of zij? X: Nee. Char: OK.

De vraag naar bezorgdheid over gezondheid levert niets op. Iets vervelends met de voet of het been ook al niet. Dan mengt Larry King (een bewonderaar van Char) zich in het gesprek.

Larry King: Maybe it's the "B". Char: Oh, yes, maybe it is the "B". Is the "B" a male? X: Yes. Char: Is it "B" with an "R" in it, or "Bill" or "Bob"? X: Bill.

Larry King: Misschien is het de "B". Char: Oh, ja, misschien is het de "B". Is de "B" een man? X: Ja. Char: Is het "B" met een "R" erin, of "Bill" of "Bob"? X: Bill.

Char grijpt de door Larry King geboden opening met beide handen aan. X moet nog even bevestigen dat het om een man gaat (de kans dat Char het goed heeft is 50%) en dan noemt Char maar even twee voor de hand liggende namen die met een B beginnen. Weer heeft ze het goed!

Char: Bill. Does he have a bad leg or foot? X: No. Char: OK. I'm not sure what I'm getting. See, some psychic you are, you're not helping me here. Larry King: Probably the next call will have a bad foot. Char: Okay. Can I just say something, though? Sometimes things like this happen, and like, two weeks later there's a problem with the leg. Or Bill's on the phone with her now saying, "I have a bad leg or foot."

Char: Bill. Heeft hij een slecht been of voet? X: Nee. Char: OK. Ik ben niet zeker van wat ik door krijg. Kijk, mooi medium ben jij, je helpt me hier niet bij. Larry King: Waarschijnlijk heeft de volgende beller een slechte voet. Char: OK. Mag ik toch nog wat zeggen? Dit soort dingen gebeurt soms, en dan, twee weken later is er een probleem met het been. Of Bill is nu met haar aan het bellen om te zeggen: "Ik heb een slecht been of voet."

De interventie van Larry King is prachtig: "Waarschijnlijk heeft de volgende beller een slechte voet." Ik geloof dat 'Larry King Live' een veel bekeken programma is. Als hij zou zeggen, dat waarschijnlijk één van de kijkers iets met zijn voet had, zou hij zeker goed zitten en zou Char het dus toch bij het rechte eind hebben. Char heeft in het hele gesprek dus niets relevants te melden, maar daarvoor heeft zij een excuus: "Mooi medium ben jij, je helpt me hier niet bij." Ik dacht dat Char het medium was. Waar moet X haar mee helpen? Kan zij het helpen dat ze niet bezorgd is over gezondheid en niets met haar been of voet heeft, noch haar zuster, noch Bill? Het zou mooi geweest zijn - en mediums rekenen op dat soort reacties - als X, uit zichzelf, iets gezegd zou hebben als: "Bill heeft gisteren wel een vinger gebrand aan een hete pan." Char zou dan gezegd hebben: "Ik wist dat er iets was." Bovendien heeft Char nog een 'escape': over twee weken kan er best iets zijn met het been, of Bill is nu aan de telefoon om te zeggen dat er iets met een been of een voet is. Heeft ze het toch goed gezien. Alleen wat jammer dat dit niet te controleren is.

Er is ook een transcriptie beschikbaar van een optreden van een Char bij het Belgische tv-programma 'Vitaya' waarin zij optrad met twee vrouwen, Frieda en Maria. Zij worden door Vitaya aangekondigd als: "Frieda is een geboren twijfelaarster, op zoek naar zichzelf en hoe het met haar leven verder moet. Maar... ook Maria is nieuwsgierig naar wat Char te vertellen heeft." De makers van de website merken nog het volgende op: "Frieda is op het eerste gezicht een ietwat getourmenteerde vrouw-uit-het-volk met mannelijk-dominante trekjes. Zij speelt de hoofdrol want het is duidelijk dat haar leven allesbehalve probleemloos verloopt. Maria is het archetype van de brave volksvrouw; zij zit erbij, beaamt dingen of schudt haar hoofd."

Aan de ene kant van de tafel zit Char, aan de andere kant Maria en Frieda. Char valt meteen met de deur in huis.

Char: Heb je ooit een man gekend met een J?
Frieda: ...
Char: ... in het verleden?
Frieda: Excuseer, ik heb al zoveel mannen gekend in het verleden.
(Frieda lacht, Char lacht)
Char: Ik zal elke letter van het alfabet doornemen. OK... hoeveel mannen met een... haha. Was er een J...
Frieda: ...
Char: ... of een G? Denk goed na! (behulpzaam) Misschien al een tijd geleden?
Frieda: Nee, ik heb wel een goede vriend op dit moment.
Char: Een goede vriend met een J?
Frieda: Met een J. (knikt)
Char: Bevat zijn naam een N?
Frieda: Ja.
Char: Jan, Johan of...

In mijn e-mailadresboek komen 17 namen met een J voor. Char houdt het ook ruim: "ooit" en, als Frieda aarzelt, "in het verleden". Had deze letter niets opgeleverd dan had Char, ze zegt het zelf, het hele alfabet doorgenomen. Dat mag natuurlijk, maar wat heeft dat met bijzondere gaven te maken? Als de letter J bekend is, zijn Jan en Johan voor de hand liggende keuzen, maar Char zit toch niet helemaal goed.

Frieda en Char(tegelijkertijd): John.
Frieda: Hij is een goede vriend.
Char: Geen liefdesgeschiedenis, gewoon een vriend.
Frieda: Ja. Nee, niks liefdesgeschiedenis, alsjeblieft!
Char: Gewoon een vriend. (denkt diep na) Heb je hem deze week nog gesproken?

Als John een goede vriend is, is er een redelijke kans dat Frieda hem deze week nog gesproken heeft. Het is mij niet duidelijk waarom Char diep moet nadenken om tot die conclusie te komen. Ze weet hierdoor wel de indruk de wekken dat ze zich concentreert op dingen die ze 'ziet'.

Frieda: Ja, ja...
Char: ... en hem hierover verteld?
Frieda: Ja.

Uiteraard! Wie zou een goede vriend niet vertellen dat hij/zij binnenkort op TV te zien is?

Char: Was hij benieuwd of ik iets over hem zou zeggen?
Frieda: ... .
Char: ... maar hij was geïnteresseerd.
Frieda: Ja hoor.

Waarom zou hij niet geïnteresseerd zijn? Inmiddels heeft Char, uitsluitend door vragen te stellen, bij het publiek op zijn minst de indruk weten te wekken, dat zij 'weet' dat Frieda een goede vriend heeft aan wie zij verteld heeft over haar komende contact met Char en dat die vriend geïnteresseerd is naar de mogelijkheid dat Char iets over hem zou zeggen, wat ze overigens in het hele gesprek niet doet.

Char: Ik denk dat hij in mij opkwam omdat je hem onlangs hebt gesproken.

Wacht eens even! Char heeft, op zijn best, een J en een N 'gezien'. Frieda heeft verteld dat zij John onlangs heeft gesproken. Nu probeert Char - en waarschijnlijk met succes - de indruk te wekken dat zij al enige tijd John heeft 'gezien' omdat Frieda hem onlangs heeft gesproken.

Frieda: Ja, inderdaad.
Char: OK... (denkt weer even diep na) Jij werkt toch, hé?
Frieda: Nee.

Na diep nadenken weet Char de verkeerde conclusie te trekken!

Char: (snel) Wil je weer aan de slag?
Frieda: Ja, ik wil weer aan de slag.

Iemand zonder de bijzondere gaven van Char zou natuurlijk nooit 'zien' dat iemand die niet werkt wel weer aan de slag wil.

Char: Heb je ooit in de verkoopsector gewerkt?
Frieda: Ja, dat heb ik vroeger ooit gedaan.

Hier heeft Char het goed, maar is dit opmerkelijk? 'Verkoopsector' kan van alles wezen. De portier bij Unilever werkt ook in de verkoopsector. Als Char niet gevraagd, maar gezegd zou hebben "Je werkt part-time in een antiquarische boekhandel in Sint-Job-in-het-Goor." en Frieda had dat bevestigd, zou dat opmerkelijk geweest zijn. Overigens: had Frieda "Nee" gezegd, dan had Char onverdroten een andere sector genoemd. De vragen van Char maken altijd een hele reeks van antwoorden mogelijk.

Char: Je was heel goed daarin, is het niet?
Frieda: (bescheiden) ik denk het wel.

Mogen we hier van Frieda verwachten dat ze, op TV, zegt: "Nee, ik was echt absoluut ongeschikt voor dat soort werk," zelfs al zou ze er echt nooit iets van gebakken zou hebben? Char doet overigens geen enkele moeite het werkelijke werk van Frieda te specificeren.

Char: Ik denk dat het je goed afging. Wil je dat nog doen?
Frieda: (geen reactie)
Char: ... of weet je het nog niet goed?
Frieda: Ik weet het nog niet goed. Dat is het net.
Char: Je weet niet wat je wilt doen.

Char stelt een vraag. Als Frieda niet reageert, zegt Char niet meteen "Je weet het nog niet goed." Ze doet het weer in de vragende vorm. Als Frieda dan bevestigend antwoord, doet Char niet meer dan bevestigen wat Frieda al gezegd heeft. Ze 'claimt' als het ware de mededeling van Frieda.

Frieda: Precies, dat is het probleem.
Char: Je weet niet wat je wil doen wanneer je volwassen bent. (lacht)
Frieda: Daar zeg je het, hahaha! Want ik ben nog altijd... een baby.
Char: Da's OK! We moeten het kind in ons koesteren en hoeven niet volwassen te worden.
Frieda: Ja.
Char: Maar je bent een sociaal iemand...

Char zal echt nooit zeggen: "Je bent een asociale trut." Frieda zal uiteraard niet ontkennen dat ze sociaal is.

Frieda: Inderdaad.
Char: ... en je bent erg geliefd... (Maria, de andere vrouw, die tot nu toe voornamelijk de steel van haar wijnglas heeft vastgehouden, knikt instemmend) en dus... iets, gelijk wat, in de verkoopsector. Want als je iets anders wilt doen, zou je weer gaan moeten studeren...
Frieda: Ja!
Char: Zou je dat doen?
Frieda: Zeker weten! Maar al te graag! Da's geen probleem!
Char: Geen probleem.
Frieda: Ik ga graag naar school. Vroeger ben ik niet lang genoeg naar school gegaan. Ik ben te vroeg gestopt met de school.
Char: (bezint zich even) Heb je ooit... overwogen om psychologie te studeren?
Frieda:(zoekt diep in haar verleden. Maria, die Frieda door en door kent, schudt alvast ontkennend het hoofd.) Ik... overwogen heb ik het wel.

Hoewel Maria ontkent dat Frieda overwogen heeft psychologie te studeren, is het wel vleiend voor Frieda dat Char haar, impliciet, houdt voor iemand die psychologie zou kunnen studeren, dus waarom zou ze dat ontkennen?

Char: Je hebt het overwogen.
Frieda: Ja.
Char: ... of zou je eerder voor "bedrijfskunde" kiezen ("business")?
Frieda: ... .
Char:Of "business school"?
Frieda: ... (begrijpt misschien niet goed wat Char precies bedoelt).
Char: (breidt verder uit) Of "business"? Frieda: ...
Char: "or start a business"? Wil je een eigen zaak oprichten?
Frieda: Een eigen zaak oprichten, dat zie ik wel zitten! Ik kan niet voor een baas werken.

Char suggereert hier weer een aantal mogelijkheden tot ze een 'hit' heeft. Zo werken mediums. Als ze maar lang genoeg doorgaan komen ze uiteindelijk wel op het goede antwoord, juist door de hulp van de betrokkene. Als, bijvoorbeeld, iemand op de vraag "Denk je aan een baan in de zorg?" antwoordt met "Van je lang zal ze leven niet!" ligt het voor de hand te vragen "Iets in het bedrijfsleven?" Als daarop bevestigend geantwoord wordt is de onterechte conclusie: "Ik wist wel dat ze iets in het bedrijfsleven zocht." Dat wist ze helemaal niet, want dan had ze die vragen niet hoeven te stellen.

Char: Dat begrijp ik.
Frieda: Ik wil mijn eigen baas zijn...
Char: ... je eigen baas... .
Frieda: ... en zelf bevelen.
Char: Je moet dus nog uitzoeken wat je wilt.
Frieda: (op dreef) Maar ik heb het geld niet om zelf iets te beginnen!
Char: Dus laat mij er even over nadenken. Laat ons er even over nadenken. (Frieda knikt) Is er een... B? Een B? Bevat de naam naast de B ook een R?
Beide vrouwen: Ja.
Char: Is het B-R of B-A-R?
Frieda: Ja.
Char: Bart of Barry, of... (beide vrouwen knikken) Klinkt het als Barry?
Maria: Bernd.
Char: Bernd? OK, die naam ken ik niet. Frieda, heb je een relatie met hem?
Frieda: Nee.

Char gaat nadenken. Je denkt dan: over wat Frieda zou kunnen of moeten gaan doen, maar nee, kennelijk komt er weer (de naam van) een persoon tussendoor. Na enig 'vissen' komt Maria, niet Char, met een naam op de proppen.

Char: ... of is het iemand van de familie? (Beide vrouwen knikken) Van jullie beiden? (Beide vrouwen knikken) Hoort hij bij jou? Wie is het?
Frieda: Mijn zoon.
Char: Jouw zoon!

Waarom weet Char niet dat Bernd een zoon is? Wat wist zij tot nu toe eigenlijk wel?

Frieda: Eén van mijn zonen.
(Frieda schudt haar hoofd - wat overkomt haar hier! - en er valt een pijnlijke stilte. De twee vrouwen, Frieda en Maria worden emotioneel. Frieda trekt haar wenkbrauwen op en knijpt haar handen samen in gebedsstand en schudt ze, ten teken van aanmoediging. Char laat zich niet afleiden en vervalt in diepe gedachten. Het blijft een tijd stil. Frieda blaast en kijkt rond, ze heeft het moeilijk.)
Char: Ik wou je vragen... .
(Dit is er teveel aan. Frieda kan haar emoties niet meer de baas en maakt een afwerend gebaar. Als Char nog meer zulke spijkers met koppen gaat slaan, loopt het gegarandeerd uit de hand. Frieda kijkt Maria aan met een smekend gezicht - wat overkomt mij hier! - doch Maria sust haar, alles komt wel in orde. Volhouden, Frieda! Char denkt nog even verder na en dan...)
Char: Heb je... een probleem met hem?
(Frieda kan haar emoties nu niet meer de baas en deelt in tranen de moderator - buiten beeld - mede dat ze bijna niet meer verder kan.)
Char: Dat geeft niet... heb je... een probleem met je zoon?
Frieda:(heftig knikkend) ja, ja.

Je hoeft geen medium te zijn, of buitengewone gaven te hebben, om uit het gedrag van Frieda op te maken dat het denken aan of praten over haar zoon Bernd sterke emoties oproept en het is dus niet zo moeilijk te concluderen dat er problemen zijn.

Char: (reikt een proper zakdoekje) Veel problemen?
Frieda: (snikkend) Erg veel! Sorry... (dipt voorzichtig tussen de make-up haar tranen)
Char: Maar je hebt hem proberen te helpen...
Frieda: ja... .
Char: ... maar hij helpt zichzelf niet.
Frieda: ... inderdaad.
Char: Voel je jezelf schuldig hierdoor?
Frieda: Ja.
Char: Je voelt je verantwoordelijk.
Frieda: (weifelt even) ja.

De vragen die Char hier stelt liggen allemaal zeer voor de hand. Ook hiervoor zijn bijzondere gaven nodig.

Char: Maar ik denk dat je het jezelf niet teveel mag aantrekken. Want hij heeft zijn eigen problemen die niks met jou te maken hebben. En misschien heeft hij de genen van zijn vader.

Als ik het goed heb is het voor 100% zeker dat Bernd genen van zijn vader heeft. Je hoeft ook niet direct bijzondere gaven te hebben om te weten, zoals Char hierna laat blijken dat hij bepaalde trekken van zijn vader heeft geërfd.

Frieda: (knikt overtuigd)
Char: ... waarmee hij zijn leven voortzet... en heeft hij bepaalde trekken van zijn vader geërfd... en... duwt hij je weg?
Frieda: haalt adem, aarzelt, lijkt nee te gaan zeggen maar dan:) ja... .
Char: ... of is hij gemeen tegen je?
Frieda:(refererend naar het wegduwen) Nee, ik doe dat.
Char: Je duwt hem weg?
Frieda: Ik probeer dat.
Char: Ik denk dat je hem moet wegduwen nu, want anders word jij te hard gekwetst en lijd jij eronder.
Frieda: Inderdaad.

Dit is niet meer dan een stukje psychobabbel.

Char: Maar ik denk dat je echt je best hebt gedaan ... heel veel... . (Frieda knikt peinzend.) Ik moet zeggen... daarnet, ik bleef iets zien ... heb je ooit... een kind verloren?(Frieda beaamt dit niet.)
Char:... of had je een miskraam, of een abortus, of...

Bij 'zoon' (kind) raakt Frieda, merkt Char, geëmotioneerd. Dus gaat ze op dat thema door, want overleden of ernstig zieke of gehandicapte kinderen zijn 'gefundenes fressen' voor mediums. Frieda is grootmoeder, het moet dus wel heel gek zijn als er nooit iets met een kind in haar omgeving gebeurd is. Char begint meteen met het ergste: een verloren kind.

Frieda: Nee, maar ik... (wendt zich tot Maria en zegt: Baps hé, mijn kleindochter!)
Maria: Ze ziet haar kleindochter niet meer.

Char heeft het GOED! Frieda heeft 'een kind verloren'! Het is geen kind, maar een kleinkind. Het kind is niet dood of ernstig ziek, maar toch! In zekere zin is het kind 'verloren', want Frieda ziet het nooit. Maar elk ander dood of ziek (klein)kind, neefje, nichtje of buurkind zou voor Char een 'hit' geweest zijn. Even hiervoor zegt Char dat ze "iets bleef zien". Wijselijk specificeert ze dit niet, ze probeert miskraam of abortus en wacht tot Frieda of Maria e.e.a. concretiseert.

Char: Je hebt een kleindochter?
Frieda: Ja. Ze is 4 jaar. Van Bernd.
Char: Ah, je hebt een kind dat je niet meer ziet! OK...
Frieda: Ja, door die problemen.
Char: (bij zichzelf constaterend) OK.... dààrom dacht ik dat je een kind had verloren...

Knap gedaan van Char! Frieda heeft helemaal niets gezegd over of zelfs maar geduid op het denken aan het verlies van een kind. Char dacht niet dat Frieda een kind had verloren, ze vroeg of dat zo was. Het is Maria die de informatie verschaft dat Frieda haar kleindochter niet meer ziet. Char weet, uit ervaring, dat, zeker in met emotie geladen situaties, de betrokkene (en in navolging het publiek) sterk geneigd is met het medium 'mee te gaan'. Dat doet Frieda dan ook.

(Frieda schudt haar hoofd - wat overkomt haar hier! - en er valt een pijnlijke stilte. De twee vrouwen, Frieda en Maria worden emotioneel. Frieda trekt haar wenkbrauwen op en knijpt haar handen samen in gebedsstand en schudt ze, ten teken van aanmoediging. Char laat zich niet afleiden en vervalt in diepe gedachten. Het blijft een tijd stil. Frieda blaast en kijkt rond, ze heeft het moeilijk.)
Char: Ik wou je vragen... .
(Dit is er teveel aan. Frieda kan haar emoties niet meer de baas en maakt een afwerend gebaar. Als Char nog meer zulke spijkers met koppen gaat slaan, loopt het gegarandeerd uit de hand. Frieda kijkt Maria aan met een smekend gezicht - wat overkomt mij hier! - doch Maria sust haar, alles komt wel in orde. Volhouden, Frieda! Char denkt nog even verder na en dan...)
Char: Heb je... een probleem met hem?
(Frieda kan haar emoties nu niet meer de baas en deelt in tranen de moderator - buiten beeld - mede dat ze bijna niet meer verder kan.)
Char: Dat geeft niet... heb je... een probleem met je zoon?
Frieda: (heftig knikkend) ja, ja.

Je hoeft geen medium te zijn, of buitengewone gaven te hebben, om uit het gedrag van Frieda op te maken dat het denken aan of praten over haar zoon Bernd sterke emoties oproept en het is dus niet zo moeilijk te concluderen dat er problemen zijn.

Char: (reikt een proper zakdoekje) Veel problemen?
Frieda: (snikkend) Erg veel! Sorry... (dipt voorzichtig tussen de make-up haar tranen)
Char: Maar je hebt hem proberen te helpen...
Frieda: ja...
Char: ... maar hij helpt zichzelf niet.
Frieda: ... inderdaad.
Char: Voel je jezelf schuldig hierdoor?
Frieda: Ja.
Char: Je voelt je verantwoordelijk.
Frieda: (weifelt even) ja.
Frieda: ja.
Char: Je hebt je kleindochter verloren. Je ziet haar niet meer.
Frieda: ja, ja.
Char: (medelijdend) Zo dus... Ik wist dat er zoiets was! Ik wist dat je een kindje verloren had.

Let op de volgorde: Char vraagt eerst of Frieda een kind verloren heeft. Even later dacht ze dat Frieda een kind had verloren en nu wist ze dat Frieda een kind had verloren. Maar geen enkele keer is ze spontaan met die informatie gekomen, want die komt van Frieda of Maria.

Frieda: (knikt)
Char: ... of dat je het niet mocht zien... .
Frieda: al een jaar lang.
Char: Al een heel jaar lang.
Frieda: Ja.
Char: En dan de vrouw van Bernd... is zij...

Char 'wist' dus dat Frieda een kindje verloren had (of niet mocht zien, whatever). Maar hoe zit dat met die vrouw van Bernd? Char maakt - neem van mij maar aan: doelbewust - haar vraag niet af, ze wacht tot Frieda dat doet en Frieda is wel zo aardig om dat doen.

Frieda: Ze wil niet dat ik het kindje zie. Omdat ik de moeder ben.
Char: De moeder van... .
Frieda: Dat is mijn probleem, zei ze.
Char: Je zal dat kind nog zien, maar... er is al zoveel verdriet in het leven en we hebben het zo al zwaar genoeg - dat het hartverscheurend moet zijn door je eigen dierbaren te worden gekwetst. Ken je een Fred... .
Frieda: ...
Char: ... of een Frederic... of...
Frieda: zucht)... .
Char: ... of een Frank, of Fred? Frank? Wie is Frank?

"Je zal dat kind nog zien." Hier doet Char een voorspelling. Heel knap, natuurlijk, maar ze vermijd erbij te zeggen wanneer dat precies zal gebeuren, of onder welke omstandigheden. Komt Bernd berouwvol met zijn dochter naar zijn moeder? Gaat Frieda een keer voor de deur van Bernd posten om een glimp van haar kleindochter op te vangen, of komt het kind op haar achttiende op het idee dat het wel leuk zou zijn haar grootmoeder eens te zien? Hoe dan ook: Char heeft het altijd juist.

Char zit er vervolgens, wat Frank betreft, spontaan, dicht bij in de buurt, maar we hadden de J, N, B, R en A al gehad, dus waarom niet eens de F geprobeerd en daarbij tegelijk een paar mogelijkheden noemen?

Frieda: Mijn ex-man.
Char: Is hij de vader van... .
Frieda: kleine Frank.
Char: Ah, je hebt nog een zoon die Frank heet?
Frieda: Kleine Frank en grote Frank.
Char: Twee keer Frank!
Frieda: Ja.
Maria: (behulpzaam) Senior en Junior.
Char: Praat je nog met je zoon Frank?
Frieda: Natuurlijk! Hij woont bij mij!
Char: Ja, met hem gaat alles goed.
Frieda: Absoluut! Perfect!
Char: Ja... hij lijkt mij ook gelukkig en hij maakt het goed.

Waarom heeft Char niet 'gezien' dat Frieda een ex-man en nog een zoon heeft? Dat Frank Jr. gelukkig lijkt is niet echt verrassend na Frieda's "Absoluut! Perfect!"

Frieda: Ja.
Char: Maar hij praat niet meer met Bernd.

Ook deze conclusie is niet zo moeilijk te trekken op basis van de door Frieda getoonde emoties.

Frieda: Nee, dat wil hij niet meer. Hij praat niet meer met zijn broer.
Char: Wat een droevig verhaal.
Frieda: (beaamt dit volmondig) Er is al zoveel gebeurd.
Char: Zoveel gebeurd... .
Frieda: ... waardoor de jongste me zei: mama, ik vind Bernd niet leuk meer.
Char: Waw.
Frieda: We zijn daarnet nog van Bernd weggelopen.
Char: Echt? misschien kwam zijn naam daarom zo snel in mij op. Is Frank de enige met wie je ooit getrouwd bent?

Hier zit Char aantoonbaar de zaak te bedonderen. Hoezo: "Misschien kwam zijn naam daarom zo snel in mij op"? Enkele minuten geleden zei Char: "Bernd? OK, die naam ken ik niet." Frieda en Maria, de rest van het publiek en de TV-kijkers die geboeid zijn door het optreden van Char, om niet te zeggen dat zij in haar ban zijn, zijn dit echter al weer vergeten. Bovendien slaat Char direct een andere richting in. Het motto is hier: geef de mensen vooral geen tijd om na te denken over wat ik werkelijk allemaal beweer.

Frieda: Nee.
Char: Er was nog iemand na hem?
Frieda: (maakt duidelijk met een handgebaar dat Char zich vergist: het was voordien, niet nadien.)
Char: Voor hem? Je was het laatst met hem getrouwd en bent van 'm gescheiden.
Frieda: Ja. Enfin - we waren niet getrouwd maar we woonden wel samen.
Char: Inderdaad.
Frieda: (behulpzaam) Da's hetzelfde.
Char: En nu zijn jullie uit mekaar.
Frieda: Klopt. Maar (kijkt Maria aan, en beiden lijken te moeten lachen) verlos mij van Frank! (Char lacht mee; Frieda neemt haar wijnglas): We zijn al 10 jaar gescheiden maar we zijn als een Siamese tweeling. We zijn onafscheidbaar.
Char: Spreek je mekaar nog?
Frieda: Ja!
Char: Voortdurend?
Frieda: Nee! (Frieda neemt rustig de tijd voor een ferme slok). Soms een paar maanden wel en dan weer even niet. We kunnen niet samen leven en we kunnen niet...
Char: Zegt hij soms dat hij weer met je wilt trouwen? (Beide vrouwen knikken heftig) Hij houdt nog steeds van je, niet?
Frieda: Ik veronderstel van wel.
Char: Ik denk het echt. (Beide vrouwen knikken opnieuw.) Hij is een goede vader voor kleine Frank. Niet?

Het was mij al duidelijk dat er sprake was van meer dan één man. Char moet dan weer vragen of Frank vóór of na de ander kwam en Frieda moet zelf vertellen dat ze Frank nog wel eens ziet. Char noemt tenslotte weer de twee enige mogelijkheden: Frank is wel of geen goede vader. Welk antwoord Frieda ook geeft, Char had het weer goed.

Frieda: (vertrekt haar gezicht) euhhh... (niet overtuigd:) misschien wel!? Dat kan ik niet met zekerheid zeggen.
Char: Maken ze samen uitstapjes?
Frieda: De laatste jaren wel.
Char: Ik denk dat hij een betere vader gaat worden. Ik denk dat hij begrepen heeft dat hij dat niet zo best deed... .
Frieda: Ja!
Char: ... en dat hij nu erg zijn best doet.
Frieda: OK.
Char: Heb jij ooit in de vastgoedsector gewerkt? (Char gebruikt de term "real estate" en Frieda wendt zich tot de coördinator met de vraag wat "real estate" is) Iets met huizen? Of... .
Frieda: Ik deed iets met...
Char: ... inrichting ("redecorating")?
Frieda: ... met Frank. Ik deed iets met Frank.
Char: Hebben jullie een huis gekocht en opgeknapt? Of een huis verkocht? Of... .
Frieda: Ja, ik heb hem geholpen.

Char probeert weer een nieuwe ingang te vinden, iets met real estate (vastgoed) en komt dan, nadat Frieda niet direct duidelijk reageert, op 'iets met huizen'. Met zo'n vraag zit je natuurlijk ook altijd goed, want op zijn minst heeft Frieda recentelijk haar huis wel eens schoon gemaakt. Gelukkig voor Char is het nog mooier: Frieda heeft Frank Sr. geholpen bij het opknappen van het huis. Het samen opknappen van een huis, iets verbouwen, behangen of een nieuw verfje geven is nou ook weer niet echt bijzonder. Als ik de passagiers van een willekeurige bus vertel dat zij in de afgelopen jaren 'iets' aan of in hun huis gedaan hebben, of daar nu mee bezig zijn, of daar plannen voor hebben, krijg ik in de meeste gevallen gelijk, denk ik.

Char: En heb je daar geld aan overgehouden, aan dat huis?
Frieda: Hij wel, ik niet.
Char: Hij heeft er geld aan overgehouden.
Frieda: Hij is er mee vandoor gegaan.
Char: Terwijl jij hem hebt geholpen!
Frieda: Ja, ja.
Char: Heb jij de vaklui opgetrommeld?
Frieda: Ja!
Char: Regelde jij wie wanneer moest komen?
Frieda: Iets in die aard...

Voor dit soort vragen hoef je nou ook niet bepaald een medium te zijn.

Char: Heb je ooit een baan als makelaar overwogen?
Frieda: Nee... nee, ik heb het overwogen, maar dat is zijn job.
Char: Hij is makelaar?
Frieda: Ja. hij wil met mij samenwerken, maar dat zie ik niet zitten.
Char: Is er in dit land een school om voor makelaar te studeren?
Frieda: Waarschijnlijk wel, ja.
Char: Ik denk dat je daar heel goed in zou zijn. Weet je waarom het zo ideaal is? Zondags laat je een huis bezichtigen en ga je werken. Maar daarna heb je gedaan en je gaat naar huis en word je eventueel nog gebeld. Je kiest je uren zelf.
Frieda: Ja, da's waar. Ik kan euhhh... .
Char: Denkt hij dat je talent hebt?
Frieda: Hij zag potentieel in mij.
Char: Dat is ook zo! En hij kan het weten, want het is zijn job! Jij bent geknipt voor de vastgoedsector! Knap eventueel een oud huis op en verkoop het!

Waaruit blijkt eigenlijk dat Frieda geknipt is voor de vastgoedsector?

Frieda: Ja.
Char: OK?
Frieda:Ja.
Char: Dank je wel.

(De sessie blijkt afgelopen. Frieda en Char omhelzen mekaar innig. Maria komt recht en fluistert "dank je" waarop ze Char 3 kussen geeft.)

Maria: Jij bent een engel. Je hebt de energie van een engel.

Het praatje achteraf

Vitaya: Frieda, Maria, de sessie zit erop! En, wat hebben jullie eruit geleerd?
Frieda: Er is heel veel op mij afgekomen. Ik heb heel veel stof om na te denken. Ik vind het nogal zwaar om nu iets los te gooien. Maar ik voel toch een boel positieve dingen.

Ik neem direct aan dat Frieda het meent als ze zegt dat er veel op haar afgekomen is, maar waar in deze sessie komen de buitengewone gaven van Char nou eigenlijk tot uiting? Iedereen met een greintje empathie had hetzelfde gesprek met Frieda kunnen voeren en waarschijnlijk beter, omdat een ander niet de pretentie heeft of hoeft te pretenderen dat hij/zij het gesprek kan voeren dankzij bijzondere gaven. Welke feitelijke gegevens heeft Char in dit gesprek zelf naar voren gebracht? Dan heb ik het over feiten waarvan je je afvraagt: "Hoe kon ze dat nou weten?" Char pretendeert dingen te weten, te 'zien' of te 'horen', die haar gesprekspartners zelf vertellen. Zie mijn opmerking over Bernd.

Vitaya: En zijn er antwoorden gekomen op de vragen die jullie hadden?
Maria: Er zijn enkele antwoorden gekomen, ja. Maar ik had gerust nog een uurtje langer willen blij­ven zitten. (Maria heeft duidelijk geen weet van Char's tarieven.)
Vitaya: En ze heeft voor jou ook wat toekomstperspectieven geboden? Ga je effectief in immobiliën gaan?
Frieda: Ik zou nu niet zeggen "direct" maar ik wil wel eens gaan polsen in die richting. Het is niet echt mijn ding maar, ik bedoel, je moet wel proberen, ik heb niets te verliezen!
Vitaya: Nee.
Frieda: Dus ik wil het wel proberen, ik ga het toch doen.
Vitaya: Als je in immobiliën gaat, dan moet je dat zeker laten weten.
Frieda: Zeker, ik zal het zeker laten weten!
Vitaya: Frieda, Maria, bedankt voor het komen en heel veel succes.

Char gaat te werk zoals veel, zo niet alle, mediums. Ze stelt vooral, bijna uitsluitend, vragen, een soort multiple choice en gaat dan door op de antwoorden van X. De feitelijke informatie wordt vrijwel altijd verschaft door X zelf. In een later stadium claimt Char de informatie als door haar gegeven. De welwillende deelnemers aan een sessie en de meestal welwillende toeschouwers 'vergeten' dat het niet Char, maar de ander was die de informatie gaf. Naarmate een sessie vordert kan het medium, op basis van de inmiddels verkregen informatie, steeds beter conclusies trekken die in de buurt van de werkelijkheid komen, of zelfs met de werkelijkheid in overeenstemming zijn. Dat is geen bijzondere gave, dat kan iedereen. Nadat ik, bijvoorbeeld, in de trein een tijdje hebben zitten praten met een totaal onbekende en hij mij vertelt dat hij in Den Haag werkt, met schapen en konijnen, is het niet zo moeilijk te concluderen, dat hij dus wel bij een kinderboerderij zal werken.

Ik keer terug naar het begin. Als mensen vinden dat "There are more things on heaven and earth, Horatio, than you have dreamt of in your philosophy", prima, niets mis mee. Het tegendeel kan ik ook niet bewijzen. Laten we elkaar onze overtuiging gunnen. Wat ik wel kan, althans in daarvoor in aanmerking komende gevallen probeer te doen, is aantonen dat in een concreet geval een persoon de kluit belazert. Ik zou het vriendelijker kunnen stellen, maar in het geval Char kan ik geen andere conclusie trekken. Misbruik makend van de goedgelovigheid en het gebrek aan kritische oplettendheid van toeschouwers voert zij (waarschijnlijk zeer goed betaald) voor de TV een show op, want meer is het niet, waarin zij pretendeert contact te hebben met overledenen, maar dit, na enige kritische beschouwing, absoluut niet blijkt waar te maken. De door velen, na de TV-shows, getrokken conclusie dat zij op onverklaarbare wijze dingen over iemand weet, blijkt in feite niet op feiten gestoeld te zijn. Van dezelfde goedgelovigheid maakt zij misbruik bij het geven van zeer dure telefonische consulten.

Ik ben ervan overtuigd dat er mensen zijn die baat hebben bij contact met een medium, al is dat medium niet zo beroemd als Char. Naar hun mening hebben zij, via het medium, contact met een overleden geliefde en daar worden ze heel blij van. Prachtig! Maar het betekent helemaal niet dat er sprake is buitengewone gaven.