Op 24 april 2011 stond in Trouw een artikel onder de titel "Anderen vinden drie genoeg, maar wij niet". Dit gaf mij aanleiding tot het schrijven van een 'Beggartalk'. Mijn blogjes leiden wel eens tot een reactie, maar deze 'Beggartalk' tot meer dan gebruikelijk. Blogs zijn (voor de meesten) net zo snel vergeten als gelezen. Deze - en het vervolg erop - vond ik belangwekkend genoeg om er een plaats aan te geven op mijn website, niet alleen vanwege de inhoud, maar ook omdat het een aardige indruk geeft van de wijze waarop in de blogsfeer wordt gediscussieerd.

dinsdag 26 april 2011

Hoogtechnologisch

Over kinderwens heb ik het hier al eens eerder gehad. Die zegt me niets, maar als mensen er veel voor over hebben aan die wens te voldoen, maak ik er geen bezwaar tegen dat ik meebetaal aan de (medische) kosten daarvan. Maar waar eindigt de kinderwens en begint de obsessie?

In Trouw las ik een uitvoerig artikel over Lisanne (28) en Tjibbe (38). Lisanne en Tjibbe hebben drie gezonde kinderen die langs geheel natuurlijke weg verwekt en geboren zijn. Na de geboorte van de laatste, nu een jaar geleden, moest in verband met een levensbedreigende bloeding de baarmoeder van Lisanne verwijderd worden. "Toen ik dat hoorde, stortte mijn wereld in", vertelt Lisanne in haar lichte woonkamer, met rondslingerend speelgoed, een driewieler en een vrolijke slinger van geboortekaartjes (nog van Lucas) voor het raam. Haar toekomst leek ineens heel grauw: "Ik zei: had mij maar niet uit narcose gehaald. (...) Ik ben nog niet klaar, dat zeggen mijn lijf en hoofd en hormonen. Ik heb nog niet gegeven wat ik kan en wil geven." Haar man vult aan: "Onze kinderwens is oprecht."

Lisanne en Tjibbe willen dus nog een kind en mogelijk nog meer. Jolande, een vriendin van Lisanne, bood spontaan aan als draagmoeder te fungeren. Dat kan met een embryo ontstaan uit een eicel van Lisanne en zaad van Tjibbe. Dat heet hoogtechnologisch draagmoederschap, die in Nederland alleen kan worden uitgevoerd in het VU Medisch Centrum. Dat wil die operatie niet uitvoeren bij paren die al twee kinderen hebben. Dat stond niet eens in de protocollen, omdat bij de opstelling daarvan geen mens eraan gedacht had dat stellen met meer dan twee kinderen zoiets nog zouden willen. (Het staat nu wel in de protocollen.) Lisanne en Tjibbe gaan nu naar een ziekenhuis in BelgiŽ, dat hiertoe in beginsel wel bereid is.

Ik vind mezelf redelijk liberaal: wat mij betreft schakelen Lisanne en Tjibbe nog een hele reeks draagmoeders in, waarbij ik er vanuit ga dat geen ziektekostenverzekering de kosten zal vergoeden. Maar als ik de wens van Lisanne en Tjibbe wat overtrokken vind, vind Tjibbe dat ik te makkelijk oordeel. Ik ben dus kennelijk ook wat "verkrampt".

In het team van het Belgische ziekenhuis dat het verzoek moet beoordelen zit ook een psychiater. Die zou tegen Lisanne moeten zeggen: "Mevrouw, als u als moeder van drie gezonde kinderen liever niet uit de narcose had willen ontwaken, moet u ook eens gaan nadenken over andere zaken dan hoogtechnologisch draagmoederschap. Daarvoor hoeft u niet naar BelgiŽ te komen. Ook in Nederland zijn goede psychiaters."

Geplaatst door Evert om 05:55 uur.

Aanvankelijk kwamen er slechts twee reacties:

Zuster_Klivia zei:
Ik ben ook even verbaasd (op zijn minst) over de reactie van de moeder. Triest ook: wees blij met wat je wel hebt in plaats van te gaan lopen zwelgen in je 'probleem'. Wat mij betreft is moeder zelf het grootste probleem.
26 april 2011 08:15

Inge zei:
Na 3 gezonde kinderen niet uit de narcose gehaald willen worden .... jeetje
26 april 2011 08:46


Ruim een week later kwamen er meer:

Anita zei:
Hoewel ik zelf andere keuzes zou maken wanneer ik al drie kinderen zou hebben, begrijp ik wel de eerste reactie van de dame in kwestie.

Ze was op dat moment iets heel belangrijks kwijt geraakt. Iets waardoor haar leven er nooit meer hetzelfde uit zou zien. Als je altijd een groot gezin gewenst hebt en je leven staat wat dat betreft ineens helemaal op z'n kop, nou dan vind ik dat je wel even recht hebt op een kleine depressie. (en dan heb ik het niet eens over de schok van bijna dood geweest zijn) Ik geloof niet dat je op zo'n moment alleen maar dankbaarheid voelt voor wat je nog hebt. Er zijn niet voor niets meerdere stadia van rouw. Daar moet je doorheen. En daar moest zij doorheen.

Voor zover ik begreep heeft zij, nooit geprobeerd een einde aan haar leven te maken en is ze nu juist bezig maar haar levenswens te verwezenlijken.

Nogmaals, ik denk dat ik zelf andere keuzes zou maken. Maar ik zit niet in de situatie van dit stel en daar dank ik God voor op mijn blote knietjes
4 mei 2011 15:36

Raven zei:
Wat zou het toch fijn zijn als mensen die het nodig vinden om oordelen over anderen, zich eerst eens in de situatie van die ander zouden verdiepen. Inleven in zo'n situatie is onmogelijk omdat je gewoon niet wťťt hoe iemand die een zeer belangrijk deel van zijn of haar leven (in dit geval de baarmoeder) kwijt raakt, zich zou voelen.

Ik kan niet anders dan misselijk worden van de veroordelende reactie van Zuster Klivia en de auteur van dit stuk. Bah.

Als jullie je zouden hebben verdiept in de situatie rondom deze man en vrouw, dan zouden jullie weten dat het "had mij maar niet wakker gemaakt" een eerste reactie was. Op zo'n moment ben je gewoon niet in staat om dankbaar te zijn met wat je hebt, je hele lijf en hoofd is aan het overleven. Niets meer en niets minder.

Ik raad jullie aan om de blog van de vrouw in kwestie te lezen, waarna jullie hopelijk begrijpen waarom ik zo boos wordt van dit soort veroordelende stukjes en reacties. Ga je schamen in een hoekje en, zoals Anita, God danken op jullie blote knieŽn dat jullie nooit voor een dergelijke keuze of situatie hebben gestaan.

De blog van Lisanne: www.draagmoederschap.com
4 mei 2011 15:50

Sabia zei:
Lijkt me een zeer gezonde eerste reactie, dat je niet meer leven wil, als je zoiets te horen krijgt. Dat kan elke psychiater je vertellen.

Het lijkt me zeer ongezond, sterker nog dat weet ik wel zeker, als je dat niet in eerste instantie denkt, als dat altijd je droom is geweest.

Je denkt dan niet rationeel, maar primair. Later wilde ze natuurlijk niet meer dood. Dat staat ook duidelijk in het artikel. ze is gelukkig met haar man en kinderen en wil er heel graag nog 1.

Maar wie zijn jij en ik om er over te kunnen oordelen of iemand wel of niet nog een kinderwens heeft na 1, 3 of noem maar eens een getal 7 kinderen. Als ze er gewoon 4 zou hebben gekregen, dan zou het ineens gewoon zijn geweest, maar nu ze het op deze manier wil....

@Zuster Klivia Misschien he.. Ik doe maar een suggestie, wil ze dit nog proberen. Zodat ze er daarna zeker van is, dat ze alles heeft geprobeerd om haar droom waar te maken. Dat lijkt me niet zwelgen in je probleem, maar voor jezelf er alles aan doen, zodat je later niet hoeft te denken "had ik maar." Dan zou het inderdaad misschien zwelgen in een probleem worden.

Het verbaast me, dat mensen niet meer nadenken over dergelijke problemen of zich iets beter proberen in te leven, maar gelijk hun oordeel klaar hebben.
4 mei 2011 15:53

Erna zei:
Wat zijn we toch weer lekker empatisch bezig. Kom je net uit narcose, was je bijna dood geweest, krijg je te horen dat je je baarmoeder kwijt bent EN DAN MOET JE DANKBAAR ZIJN MET JE 3 KIDS??? Je hebt zojuist te horen gekregen dat je je droomwens niet (verder) kunt verwezenlijken, maar ach... wat geeft het. We nemen wel een hond, een goudvis en een cactus EN HET HELE PROBLEEM IS OPGELOST.
Ik kan me niet voorstellen dat dat voor ook maar iemand van jullie werkt. Misschien een ideetje om eens wat verder te kijken dan je neus lang is, voor je reageert?
4 mei 2011 17:42

Anoniem zei:
Heb het verhaal gelezen over de wensmoeder en draagmoeder, mijn mening:

Als ik al 3 gezonde kinderen had gehad, dan had ik zelf de draagmoeder aan een kinderloos stel gegund...
Draagmoeders zijn zeldzaam...weer er zuinig op en we zouden iedereen dit "moedergeluk"" moeten gunnen<
4 mei 2011 19:31

Raven zei:
@ Anoniem: heb je ook het stuk van de draagmoeder gelezen? Zij zegt zelf dat ze nooit draagmoeder zou willen zijn voor een kinderloos stel, ik citeer uit het artikel: Dat Tjibbe en Lisanne al drie kinderen hebben, is voor Jolanda geen reden om hun kind niet te willen dragen. Sterker nog: “Als ze die niet hadden gehad, dan had ik het niet aangeboden. Nu weet ik hoe ze met kinderen omgaan. Het kind dat ik ga dragen, komt in een goed nest."

Bovendien heeft de draagmoeder het zelf aangeboden en heeft de wensmoeder haar niet gevraagd om draagmoeder voor hen te zijn. Dus dat "gunnen" gaat hier niet zo op geloof ik.
4 mei 2011 19:41


Naar aanleiding van de diverse reacties schreef ik op 5 mei een nieuw, kort blogje:

donderdag 5 mei 2011

Wederwoord

Op 26 april jl. schreef ik hier over een echtpaar met drie gezonde kinderen dat via 'hoogtechnologisch draagmoederschap' nog een vierde kind wilde. Ik zette daar kritische kanttekeningen bij.

Gisteren verscheen er een aantal reacties van vrouwen die het volstrekt niet met me eens waren. De gemiddelde Beggartalklezer zal niet voortdurend 'terugbladeren', dus daarom geef ik jullie in overweging die Beggartalk nog eens en dan met de reacties te lezen.

Wanneer je de visie van de wensouders en draagmoeder zelf wilt lezen klik dan hier. Ik heb nog niet alles gelezen. Als ik zo ver ben, schrijf ik wellicht nog een commentaar. Het leek me in ieder geval juist ook op het 'wederwoord' opmerkzaam te maken.

Geplaatst door Evert om 06:08 uur.

Daarop werden vier reacties geschreven:

Zuster_Klivia zei:
Het leuke van leven in Nederland is dat je een eigen mening mag hebben. Ik had alle commentaren van het vorige stukje nog niet gelezen, heb dat net gedaan.

Het is jammer dat sommige dames zo fel reageerden.

Net zoals ik een mening heb, hebben zij die ook. Het hebben van een mening, is iets heel anders dan een oordeel vellen. Daartussen kunnen sommige mensen nog geen onderscheid maken.

Het is ook zo dat alhoewel ik misschien wat kort door de bocht reageer soms, ik nooit wijs met een vingertje.

Ik daarentegen werd meteen aan het kruis genageld omdat ik mijn persoonlijke visie op het geval gaf.

Grappig ook dat er meteen 3 volgers bij mij afhaakten, haha! Over bekrompen gesproken ;)

En o ja: ik ga me zeker niet zitten schamen in ene hoekje. En God danken ga ik ook niet aan beginnen.
5 mei 2011 06:51

Diana zei:
Kijk, dat heb ik dus weer eens 'gemist'...
5 mei 2011 07:22

oehoeboeroe zei:
'je kan wel willen dat je neus van koek is' kreeg ik te horen als ik iets wilde dat niet kon. En dat was het dan..........
5 mei 2011 19:13

Tecla zei:
De zuster geeft haar mening en in haar mening vind ik de mijne
5 mei 2011 20:22

 

Op 6 mei verschenen er nog zeven reacties op mijn eerste blog:

Mariska zei:
Ook ik heb het artikel gelezen, maar ik kende ook de blog al van www.draagmoederschap.com.
Ik heb er dan wellicht ook wat langer over nagedacht dan de auteur van dit stuk en zuster Klivia. En de belangrijkste conclusie vind ik wel dat niemand anders dan de personen om wie het in deze gaat kan bepalen of je nog een 4e, 5e, 6e kind wil. Een arts zou dat niet mogen bepalen, maar de auteur van dit stuk of zuster Klivia ook niet. Lisanne en Tjibbe zijn de enige personen die kunnen bepalen of ze nog een 4 willen of niet. En als je dan weet dat je een 4e wilt maar dit niet meer kan omdat je geen baarmoeder meer hebt, dan mag je als Lisanne en Tjibbe blij zijn dat er zoiets bestaat als hoogtechnologisch draagmoederschap en een persoon zoals Jolanda. Ik gun het ze in ieder geval!

Mariska
4 mei 2011 21:28

Femke zei:
Jezus, het kan wel een eerste reactie zijn maar wat ben je dan voor moeder voor je andere 3 kinderen? Op zo'n moment wens je eigenlijk dat je kindjes zonder moeder door het leven moeten omdat jij niet krijgt wat je hebben wilt.
Ook voor een eerste reactie gaat dit veel te ver.
Ik heb er 1 mogen krijgen en daar ben ik zo walgelijk gelukkig mee. Er is meer in het leven dan kindjes krijgen, en er zijn zoveel mensen die er geen krijgen.

http://www.youtube.com/watch?v=oqBjjBkHnh0
6 mei 2011 11:02

FrederikeB zei:
Wat zijn de meeste (met hun negatieve reacties) van jullie toch dan vooral bezig met oordelen over andermans keuzes, uitspraken, maar zelfs ook al gedachten in plaats van je lekker met je eigen leven bezig houden..
Bah wordt er misselijk van zeg!
Je mag er uiteraard anders over denken, het zelf (denk je) anders doen, zelf anders denken of voelen, maar wat geeft jullie het recht om zo wijzend en negatief te reageren over een situatie die je op twee bladzijdes gelezen hebt!
Hebben jullie enig idee hoe zo'n situatie voelt, eruit ziet, eraan toe gaat? Hebben jullie dezelfde emoties en gevoelens als de personen uit het artikel? Hoe kan iemand uberhaupt oordelen over een ander en de bij de ander behorende gevoelens, gedachten en emoties: we zijn toch allemaal anders..?
Laat staan als je in zo'n heftige, niet voor te stellen situatie beland!

Bah wat wordt ik naar van zulke heftig negatieve, kortzinnige uitspraken zeg..

Dus wie zijn jullie om te oordelen: hebben jullie in de situatie gestaan? Zitten we allemaal hetzelfde in elkaar?

Dan zou ik namelijk zeggen: hou allemaal op met het gezeur, of je nou wel of geen kinderen kan krijgen, 1 of meerdere kinderen hebt of wat dan ook hebt meegemaakt: de kindjes in Afrika hebben het altijd het ergst..

Dat is pas kortzichtig...
6 mei 2011 13:59

FrederikeB zei:
En als we dan toch aan het oordelen zijn:

Wees blij dat dit kindje terecht komt in een gezin waar het toch o zo gewenst is...

Ieder ander met een werkende baarmoeder mag maar kinderen op wereld zetten wanneer ze wil.. Inclusief verslaafden, psychisch gestoorden enz.
Gewenst of ongewenst..
6 mei 2011 14:14

Anoniem zei:
Van harte eens zuster klivia.!!.Misschien ook eens luisteren naar hen een kindje hebben moeten verliezen. En dan na 3 gezonde kinderen deze reaktie???
Nee dank je!!Ik kan hier geen begrip nog sympatie voor voelen alleen boosheid hoe iemand zo kan en durft reageren.
6 mei 2011 14:29

FrederikeB zei:
Gelukkig heb jij dus kennelijk alle recht om te reageren zoals je zelf wil..
Wat is het nou voor een vergelijking..?

Laat ieder zijn leed zijn leed nou toch gewoon zijn.. Niemand kan over andermans leed en de gevolgen daarvan oordelen..

Wat je dan zelf ook voor naars hebt moeten meemaken, geeft je nog niet het recht dus te oordelen en daarmee te bepalen voor een ander wat diegene wel of niet mag voelen, denken en doen..!
6 mei 2011 14:51

 

Deze kwestie bleef me bezig houden. Ik besloot dus een wat uitgebreidere weergave van mijn mening via e-mail kenbaar te maken aan de wensouders en de draagmoeder. Ik gaf daarbij aan deze mail als blog te zullen publiceren. Ik kreeg een antwoord waarin zij meedeelden dat zij een reactie klaar hadden. Daar kon ik vast al kennis van nemen. Zij konden hem dan als reactie aan mijn blog 'hangen'. Het leek mij beter beide visies in ťťn blog plaatsen. Aldus geschiedde.

zaterdag 7 mei 2011

Afschrift

Van:

Evert van Wijk

Datum:

vrijdag 6 mei 2011 12:10

Aan:

info@draagmoederschap.com

Onderwerp:

discussie


Beste Lisanne, Tjibbe en Jolande,
(Bij gebrek aan echte gebruik ik jullie door Trouw gefingeerde namen.)

Dit wordt waarschijnlijk een redelijk lang verhaal. Dat betekent in de eerste plaats dat ik jullie serieus neem. Jullie website en de publiciteit waaraan jullie meewerken (Trouw, de KRO) leid(d)en, jullie zullen niet anders verwacht hebben, tot reacties van allerlei aard: spontaan, empathisch, afkeurend, bewonderend, noem maar op.

Jullie besluit om, in samenwerking met een goede vriendin, een moeilijke weg af te leggen naar het verkrijgen van een genetisch eigen kind is allereerst een zeer persoonlijk besluit, waaraan jullie geen enkele ruchtbaarheid hadden hoeven geven buiten de directe familie- en vriendenkring. Zouden de media er toch achter gekomen zijn dan hadden jullie kunnen volstaan met: "Geen commentaar." Jullie hebben een andere keuze gemaakt. Met die keuze kan ik het eens zijn. Wat je ook van jullie besluit kan zeggen, niet dat het alledaags is. Jullie keuze voor 'going public' leidt dus tot een publieke discussie over enkele niet onbelangrijke zaken:

heeft eenieder recht op nageslacht, ook wanneer 'de natuur' anders voorzien heeft?

heeft eenieder, ook in een overbevolkte omgeving, recht  op het door hem/haar gewenste aantal kinderen?

heeft eenieder te allen tijde recht op de medische hulp die kan voldoen aan haar/zijn wens, ook al heeft die wens geen betrekking op de fysieke gezondheid, maar op het persoonlijk levensgeluk?

zijn anderen, ongeacht hun eigen opvattingen, gehouden hun medewerking, ook in financiŽle zin, te verlenen aan het realiseren van deze specifieke kinderwens?

(Vragen van religieuze aard laat ik hier buiten beschouwing, omdat over religieuze antwoorden geen discussie mogelijk is.)

Jullie hebben inmiddels heel wat reacties over je heen gekregen. Een aantal daarvan zullen jullie als hartverwarmend hebben ervaren, een aantal andere als bemoeizuchtig, veroordelend, niet-begrijpend, niet-empathisch, oncoŲperatief of anderszins negatief. Dat begrijp ik. Ik wil er echter wel op wijzen dat over positieve reacties niet noodzakelijkerwijs langer nagedacht is dan over negatieve. Een negatieve reactie kan het gevolg zijn van een eerste emotionele impuls, maar ook van enig nadenken.

Ik durf de stelling aan dat ik (en wellicht anderen), met alle begrip voor een afschuwelijke ervaring, de daarop volgende teleurstelling en daarop weer volgende hoop, tot een ander besluit zou zijn gekomen. Een ander (theoretisch) besluit betekent niet, ook niet bij het gemis van die ervaring, een makkelijk oordeel. Ik hoef geen oordeel te geven. De mensen van het VUmc moesten dat wel. De politiek moet dat wel. De zorgverzekeraars moeten dat wel. Zij kunnen, op grond van allerlei overwegingen en na rijp beraad, tot een andere slotsom komen dan jullie. Mogen zij op begrip van jullie rekenen? Mag ik op jullie begrip rekenen als ik de hierboven gestelde vragen anders beantwoord dan jullie? Ik beantwoord ze hier niet, dat zou een wel heel erg lang verhaal opleveren. Interpreteer ik de teksten op jullie website goed, dan zouden wij waarschijnlijk in alle vriendelijkheid ertoe komen t.a.v. enkele aspecten "to agree to disagree".

Met vriendelijke groet,

Evert van Wijk.

PS
Morgen, 7 mei 2011, publiceer ik deze e-mail integraal in 'Beggartalk'.

Ik ontving de volgende reactie die ik in overleg met de afzenders eveneens integraal en zonder commentaar publiceer.

Van:

info@draagmoederschap.com

Datum:

vrijdag 6 mei 2011 15:28

Aan:

Evert van Wijk

Onderwerp:

reactie

Hieronder de reactie van Jolanda, onze draagmoeder.

Mvg,

-------------------------------

Beste Evert,

Mijn naam is in Trouw niet gefingeerd, blijkbaar vind je het nodig om dit alsnog te doen?

Toch hartelijk dank voor je e-mail. Persoonlijk ben ik van mening dat ik met niemand de discussie aan hoef te gaan over de keuzes die ik heb gemaakt. Dit zijn immers mijn keuzes, en met draagmoederschap of het  meewerken aan aandacht van de media voor dit issue doe ik geen dingen die niet mogen.
Je hebt gelijk wat betreft het 'going public', de publieke discussie die ontstaat is een van de doelen hierachter. Maar niet alleen publiek, ook politiek gezien wordt het tijd dat er een discussie over hoog-technologisch draagmoederschap los komt.

De punten die je vervolgens noemt zijn echter in de meeste gevallen niet eens een discussie waard. En als die er dan toch is, is het een discussie die niet geheel eerlijk verloopt. Om een paar punten te geven:
- Wie bepaalt of je recht hebt op nageslacht? Waarom mag een heterostel waarbij de wensouders een samengesteld gezin van 5 kinderen hebben, maar dat ene kind van hun samen missen, wel voor een 6e kindje gaan middels HTDM? Waarom komen homostellen niet voor HTDM in aanmerking? Waarom is er geen enkel ziekenhuis dat de deur dichtgooit als je voor een 7e kindje een IVF-procedure op wilt starten, maar waarom is het in dit geval wel zo? Om terug te komen op je eerste vraag: in feite is het antwoord simpel als het om HTDM gaat. In Nederland bepaalt slechts 1 persoon, dr Schats van het VUmc, of je wel of niet dat recht hebt. Een verdere discussie over wie bepaalt of je het recht wel of niet hebt, is er simpelweg niet. Een second opinion bij een andere arts of een ander ziekenhuis ook niet. Dit vind ik een veel groter probleem, en veel meer de discussie waard. Want is het terecht dat slechts deze ene arts, dit ene ziekenhuis, het beleid bepaald?
Veel van de stellen die in het VUmc geweigerd worden zoeken uiteindelijk hun heil over de grens. Die situatie lijkt me ook niet wenselijk, maar niet meer dan logisch.
- Heeft een ieder, ook in een overbevolkte omgeving, recht op het door hem/haar gewenste aantal kinderen? Dr Schats is zelf vader van 4 dochters. Hij heeft ook niet na de tweede bedacht dat er wel genoeg mensen op de wereld rondliepen. Een gezin wat op de normale manier zwanger wordt van een vierde, wordt het kind niet afgepakt of geaborteerd. In Nederland mag je zoveel kinderen krijgen als je zelf wilt, zoals eerder aangegeven zou bijvoorbeeld IVF, ICSI, of laag-technologisch draagmoederschap voor bijvoorbeeld een 7e kind geen enkel probleem zijn. Wil je een grens stellen, stel die dan voor iedereen.
- Heeft een ieder te allen tijde recht op de medische hulp die kan voldoen aan haar/zijn wens, ook al heeft die wens geen betrekking op de fysieke gezondheid, maar op het persoonlijk levensgeluk? Pfoe, dan zouden we heel veel praktijken voor plastische chirurgie kunnen sluiten. Veel ondersteunende zorg als maatschappelijk werk of in sommige gevallen van een psycholoog, zou volkomen overbodig zijn. En misschien moeten we maar
terug naar de tijd waarin IUI, IVF, ICSI etc. gewoon niet meer toegestaan zijn.
- Zijn anderen, ongeacht hun eigen opvattingen, gehouden hun medewerking, ook in financiŽle zin, te verlenen aan het realiseren van deze specifieke kinderwens? Het antwoord is simpel: nee. Net zoals elke hulpverlener in Nederland hulp mag weigeren. Of dit klopt met de eed die is gezworen is maar de vraag, maar het recht op zich heb je. Daarnaast snap ik het probleem over de centen niet zo. De wensouders hebben namelijk van begin af aan aangeboden om alle procedures volledig zelf te betalen. Zo kost het niemand gemeenschapsgeld, en is er ook niemand die hierdoor niet aan de beurt zou komen omdat het potje leeg is. Echter blijkt dit helemaal niet nodig, zowel de verzekering van de wensmoeder als van mij dekken vrijwel alle rekeningen. Om terug te komen op de IVF voor een 7e kindje, ook dit wordt volledig door willekeurig welke verzekering dan ook vergoed! Maar hoe zit het met een arts, of misschien een lid van het team van VUmc, wat ons wťl graag zou willen helpen? Mag dat, zoals nu, onmogelijk gemaakt worden? Is dat terecht?

Iedereen mag een mening hebben, iedereen mag andere keuzes maken dan wij zouden doen. Het zou mijn keus ook niet zijn om op deze manier moeder te moeten worden. Maar daar gaat het niet om, het is niet mijn situatie of mijn kinderwens, het is de wens van deze specifieke wensouders. En als ik dan kijk naar de instanties die je noemt in je rijtje mensen die er een oordeel over moeten vormen, dan blijkt het volgende: de politiek legt niemand een strobreed in de weg, wat wij met z'n 3-en willen is volgens de wetten toegestaan. 't Is niet allemaal even makkelijk, maar uiteindelijk mag en kan het wel. Daarnaast ziet de politiek ook dat er een veel groter deel voor HTDM naar het buitenland vertrekt dan er in Nederland geholpen wordt. En dit lijkt ook geen wenselijke situatie te zijn. Wat hier aan gedaan kan worden zal snel blijken, er staan binnenkort discussies in de Tweede Kamer op de agenda.
Zoals gezegd maakt ook de verzekeringsmaatschappij er geen enkel probleem van. Zij vergoeden vrijwel alle procedures voor zowel de wens- als de draagmoeder, ongeacht het aantal kinderen dat zij al dan niet hebben. Het enige wat niet vergoedorg voor de wensmoeder. De enige die hier een probleem mee heeft is het VUmc. En daar is deze casus niet eens in het behandelend team besproken, het is slechts de beslissing van 1 arts gewedit heel anders aanvoelen. Omdat we daar alledrie ons woord hebben mogen doen, omdat er naar ons geluisterd is, omdat we serieus zijn genomen, omdat we weten dat deze casus door het hele team besproken, gewikt en gewogen is. Die aspecten zijn ook een onderdeel van de zorg die je geeft. Als mensen iets anders willen dan je als arts voor ogen hebt, geeft je dit nog niet het recht om mensen schandalig te behandelen.

Ik wil naast de punten uit je e-mail nog even reageren op je stukje over het niet uit narcose willen ontwaken. Gelukkig begrijpen de artsen in het Belgische ziekenhuis, net als vrijwel elke arts in Nederland dit ook zal begrijpen, dat ontwaken op de IC niet een alledaagse ervaring is. Op het moment dat iemand verteld wordt dat er, geheel onverwacht welk lichaamsdeel dan ook verwijderd is, is de primaire reactie van vrijwel elke patiŽnt hetzelfde. De reactie zoals de wensmoeder deze ervaren heeft is volstrekt normaal in een dergelijke situatie. Op het moment dat haar eerste reactie geweest zou zijn: "Gelukkig leef ik nog!" was er iets niet goed geweest en zou dit voor de verpleging een alarmsignaal zijn geweest.
Ik begrijp dat zulke reacties heftig kunnen over komen op iemand die dit niet van nabij heeft meegemaakt. Toch is het dan niet netjes om (als je blijkbaar nooit dergelijke situaties van nabij hebt meegemaakt) op basis van die eerste gedachte iemand door te verwijzen naar een psychiater of iemand op grond daarvan een slechte moeder te noemen (zoals in sommige reacties is gebeurd). Als je niet weet wat voor gevolgen dergelijke heftige operaties op je hebben, oordeel daar dan ook niet over, maar verdiep je eerst even wat meer in de zaken voor je zomaar iets roept. Een dergelijke reactie vind ik niet neerkomen op 'in alle vriendelijkheid to agree or disagree'. Je hoeft het niet met de wensouders eens te zijn. Je hoeft niet dezelfde keus te maken als zij doen. Dat doe ik immers ook niet. Maar besef wel dat jij nu op basis van 'goed nadenken' een oordeel vormt, terwijl ik werkelijk en oprecht van mening ben dat je dat niet kunt. Je wťťt namelijk niet waar je het over hebt, hoe het precies zit met de regels rondom HTDM, rondom de kosten, rondom medewerking van artsen e.d. Wees je hiervan bewust, je baseert je mening op een artikel in een krant, een persoonlijk verhaal van twee mensen met een kinderwens, en hebt blijkbaar niet de moeite genomen je meer te verdiepen in de problematiek rondom het HTDM op zich.

Uiteindelijk hoeft niemand het eens te zijn met deze kinderwens, de beslissing van de wensouders, of mijn beslissing om voor deze ouders draagmoeder te worden. Uiteindelijk zijn alleen wij degenen die de beslissing nemen. Het zou alleen wel netjes zijn als er in Nederland een eerlijk en humaan beleid mogelijk was, en in de praktijk blijkt dit niet zo te zijn. Of je het er mee eens bent of niet, dit kindje gaat er hoe dan ook komen. De wereld is gelukkig groter dan Nederland.

Groet, Jolanda

Geplaatst door Evert om 06:01 uur.

Deze blog leverde geen enkele reactie op. Ik zie daarvoor drie mogelijke redenen: 1. de blog werd gepubliceerd op de zaterdag van het uitzonderlijk mooie Paasweekend; veel mensen zullen de deur uitgegaan zijn; 2. voor de kringen waarin ik gelezen word is het een uitzonderlijk lang blog, dat qua inhoud ook ligt boven het niveau van huisje-beestje-boompje; 3. "Daar heb ik al op gereageerd."

Ik heb twee kenmerkende eigenschappen: 1. ik ben behoorlijk eigenwijs; 2. Ik word graag goed begrepen. Dat laatste heeft er, denk ik, ook mee te maken dat ik diep in mijn hart nog altijd een 'schoolmeester' ben.

Op 9 mei stuurde ik dus nog een e-mail aan de draagmoeder. Hieronder de integrale tekst.

Beste Jolanda,

Allereerst mijn excuses voor de verkeerde spelling van jouw naam. Ik had overigens uit Trouw begrepen dat ook jouw naam gefingeerd was. ("De namen in dit stuk zijn gefingeerd.")

Het wordt, naar mijn oordeel, nergens beter geformuleerd dan in de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring: ieder mens heeft (o.a.) het "onvervreemdbare recht" te "streven naar geluk". Let wel: je hebt geen "recht op geluk", je hebt het recht ernaar te streven.

Wat iemand gelukkig maakt is zeer persoonlijk. Om dicht bij onze discussie te blijven: mijn vrouw en ik waren onvrijwillig kinderloos, maar vonden dit absoluut niet erg. We hebben dan ook afgezien van elke poging daarin verandering aan te brengen. (We zijn bijna dertig jaar gelukkig samen geweest.) Dat betekent geenszins, dat ik de wens van Lisanne en Tjibbe (ik gebruik die namen nog maar even) om meer dan drie kinderen te hebben veroordeel. Evenmin veroordeel ik dat zij alles in het werk willen stellen om die wens te realiseren. Voor de volledigheid zeg ik daarbij dat ik voor jouw spontane bereidheid aan de realisering van die wens mee te werken - ik zou ook kunnen zeggen:daaraan de ultieme bijdrage te leveren - alleen maar respect kan opbrengen.

Ik denk dat ik mag zeggen te weten wat een groot verlies en het verdriet daarom betekenen. Op 14 mei a.s. is het precies 15 jaar geleden dat mijn vrouw, ze was 51, volkomen onverwacht hoorde dat zij kanker had en dat er in het geheel niets aan te doen was. Ze overleed op 29 juli. Al veel eerder was mijn vader (55) aan een acute hartstilstand overleden, kort nadat ik mijn vrouw had leren kennen. Een jongere broer (48) overleed ook aan een hartstilstand. Mijn oudste broer en schoonzuster verloren hun jongste dochter (23) door de fout van een anesthesist bij een standaardoperatie. Twee zeer goede vrienden verloren hun vrouw (beide waren jonger dan 50) aan resp. een ongeluk en een hersentumor.

Ik bedoel niet te zeggen dat ik 'dus' begrijp wat Lisanne en Tjibbe hebben ervaren, net zo min als zij begrijpen wat het werkelijk  betekent een partner te verliezen.  Tjibbe zegt terecht in Trouw: "Maar leed is niet te vergelijken."

Lisanne en Tjibbe erger(d)en zich (dat is waarschijnlijk een understatement) aan de 'standaardreacties' van velen op hun verlies, zoals "Tel je zegeningen." Ik loop zo'n dertig jaar langer mee dan jullie. Ik zeg daarmee niet dat ik wijzer ben, alleen dat ik nog wat vaker heb moeten constateren dat veel mensen niet weten hoe ze adequaat moeten reageren op het verlies en verdriet van anderen. Maar ook zeer onhandig, misschien zelfs kwetsend overkomende opmerkingen zullen meestal goed bedoeld zijn. En hoe vervelend dat ook is, de meeste mensen hebben, in wat voor situatie dan ook, meestal direct, zonder veel nadenken, een oordeel klaar en aarzelen niet dat ook nog uit te spreken. "For fools rush in where angels fear to tread." zei Alexander Pope al in 1700.

Ik hoef geen beroepsmilitair te zijn, noch nucleair deskundige, om een negatief oordeel te mogen hebben over het daadwerkelijk gebruik van atoomwapens. Ik geef dit wat extreme voorbeeld om aan te geven dat ik niet alle ins en outs van HTDM op een rijtje behoef te hebben om mij daarover een redelijk oordeel te kunnen vormen. Ik heb 11 jaar bij het (toenmalige) ziekenfondswezen gewerkt en ben 20 jaar beleidsambtenaar geweest op het terrein van gezondheids- en gehandicaptenzorg. Toen kon en nog steeds kan ik mij wezenloos ergeren aan bureaucratie en het klakkeloos volgen van 'regeltjes'. Ik heb tien maal in een ziekenhuis gelegen en ben diverse malen geopereerd. Ik ben zes jaar actief geweest in een PatiŽnten/Consumentenplatform. Geloof me, ik ben redelijk goed op de hoogte van wat er allemaal fout wordt gedaan binnen onze medische zorg en dan heb ik het nog niet eens over de medische fouten, maar heel simpel over de wijze waarop nog altijd veel zorgverleners met hun cliŽnten omgaan. Ik heb te vaak horen zeggen dat de patiŽnt/cliŽnt centraal dient te staan in de zorg en vervolgens moeten constateren dat het instellingsbelang ruim voorrang kreeg.

In mijn vorige mail heb ik een aantal vragen geformuleerd, maar daarop geen antwoord gegeven. Dat zal ik nu doen.

1.

"Heeft eenieder recht op nageslacht, ook wanneer 'de natuur' anders voorzien heeft?"
 

Nee, niemand heeft dat recht, maar ieder heeft het recht datgene te doen wat hem/haar tot het verkrijgen van nageslacht in staat stelt.  


2.

"
Heeft eenieder, ook in een overbevolkte omgeving, recht  op het door hem/haar/hun gewenste aantal kinderen?"
 

Ja, al ga ik er vanuit dat ieder verstandig mens in een situatie waarin het voorkůmen van zwangerschap tamelijk eenvoudig is, goed nadenkt over het verwekken van een of meer kinderen. Er zijn overigens meer redenen om daar goed over na te denken.  


3.

"
Heeft eenieder te allen tijde recht op de medische hulp die kan voldoen aan haar/zijn wens, ook al heeft die wens geen betrekking op de fysieke gezondheid, maar op het persoonlijk levensgeluk?"
 

Je noemt zelf al plastische chirurgie. Die kan volkomen terecht zijn, bijvoorbeeld bij ernstige verminking door brandwonden. Maar als iemand met behulp van cosmetische chirurgie onderdelen van zijn/haar lichaam in overeenstemming met het heersende modebeeld wil brengen, mag ik mij terecht, vind ik, afvragen of de wens hier de vader van het recht mag zijn.

Je noemt zelf ook maatschappelijke zorg en psychologische hulp. Een jaar na het overlijden van mijn vrouw concludeerde ik dat ik er alleen - of "with a little help of my friends" - niet uitkwam. Ik ben dus naar een eerstelijnspsycholoog gegaan. De kosten daarvan (alles bij elkaar ongeveer 1200 gulden) had ik kunnen declareren. Dat heb ik niet gedaan, omdat ik vond dat anderen niet hoefden bij te dragen aan mijn onvermogen om zelf een in wezen niet zeer bijzonder probleem op te lossen. Daarmee wil ik niet zeggen dat niemand recht zou hebben op maatschappelijke zorg of psychologische hulp.  


4.

"
Zijn anderen, ongeacht hun eigen opvattingen, gehouden hun medewerking, ook in financiŽle zin, te verlenen aan het realiseren van deze specifieke kinderwens?"
 

We zijn het erover eens dat iemand morele/ethische bezwaren mag hebben, ook al onderschrijven wij de onderliggende moraal/ethiek niet. Jij schrijft dat 'de' politiek en 'de' zorgverzekeraars geen moeite hebben ook in dit geval de kosten van HTDM te vergoeden. Als goed democraat accepteer ik dergelijke besluitvorming en betaal ik dus mee. Zo lang ik verdien, d.w.z. al vijftig jaar, betaal ik zonder morren ook, al ben ik kinderloos, mee aan kinderbijslag, gratis meeverzekerde kinderen, kinderopvang en het onderwijs. Maar ik mag, al heeft dat geen praktische gevolg, daarover mijn eigen zeer persoonlijke opvatting hebben en uiten. De vraag hierboven, hoe theoretisch ook, beantwoord ik dus met "Nee." Ik acht mijzelf niet verplicht bij te dragen aan iedere wens van wie dan ook, al onderken ik dat die wens door de direct betrokkenen diep gevoeld wordt.
 

Voor het overige ben ik van mening dat wanneer het uiteindelijke oordeel is dat de wens van Lisanne en Tjibbe een terechte is, datzelfde oordeel ook dient te worden toegepast op soortgelijke verzoeken van wie ook: ook van homostellen, ook van stellen die naast kinderen uit eerdere huwelijken ook samen een kind willen, ook van stellen die inmiddels de vijftig ruim zijn gepasseerd.

Ik begrijp heelgoed dat jij/jullie je geŽrgerd hebt/hebben aan mijn blog van 26 april jl. "Weer zo ťťn die er niets van begrijpt en niet eens de moeite neemt zich wat verder te verdiepen." Ik hoop dat uit het voorgaande blijkt dat ik er wel degelijk redelijk genuanceerd over denk. Maar een blog is geen genuanceerd betoog, al denk ik daar wel degelijk over na. Ik schrijf er al zo'n vijf jaar dagelijks een. Ik schrijf ze vaak bewust ongenuanceerd, kort door de bocht, prikkelend, omdat ik graag een discussie losmaak. Zoals de Fransen zeggen: "Uit de botsing der meningen ontstaat de waarheid."
 
Tot slot: ik wens jullie niets dan goeds en de door jullie gewenste uitkomst van de hele procedure. Ik zal jullie website blijven volgen.

Met vriendelijke groet,

Evert van Wijk